چند وقتی است که حوصله ام "اساسی" سر رفته است...
نگاهي به روزنامههاي آمريكا در 12 سپتامبر 2001
خيره، مات و مبهوت
نفیسه احمدی: حدود 60سال از حمله جنگندههاي ژاپني به <پرل هاربر> يا همان <خليج مرواريد> ميگذشت. 7 دسامبر 1941 آخرين باري بود كه آمريكا توسط افراد بيگانه، به طرز غافلگيرانهاي، مورد حمله قرار گرفته بود. حملهاي كه آمريكا را مجبور به مداخله در جنگ جهاني دوم كرده بود.آن روز هيچكس در تمام آمريكا فكر اين را هم نميكرد كه تا دقايقي ديگر همه برنامههاي تلويزيوني كشورشان قطع خواهد شد و تصاويري جاي آنها را خواهد گرفت كه كل كشور را براي مدتي طولاني تكان خواهد داد.
آمريكاييهايي كه به قدرت سيستم امنيتي كشورشان ايمان داشته و آمريكا را كشوري نفوذناپذير ميدانستند، نميتوانستند اتفاقاتي را كه در 11 سپتامبر رخ داد باور كنند. آنچه روزنامههاي سراسر آمريكا در فرداي آن روز نوشتند،نشانگر عمق بهتزدگي ملت آمريكا بود. هرچند اطلاعاتي كه در روزنامههاي 12 سپتامبر نوشته شده، قديمي شده و شايد ديگر توجه كسي را به خود جلب نكند،تيتر اين روزنامهها همچنان جذاب و گيرا است. براي بررسي تيتر روزنامههاي عصر روز واقعه و يك روز بعد از واقعه،92 روزنامه از روزنامههاي ايالات متحده را مورد بررسي قرار ميدهيم.
از 92 روزنامه مورد بررسي قرار گرفته،23 روزنامه، ويژه نامههايي هستند كه عصر روز سهشنبه 11 سپتامبر به چاپ رسيدند. در آن روز همه مردم آمريكا، مخصوصا افرادي كه قصد سفر داشتند،بيشترين سعي خود را براي كسب اطلاعات ميكردند. بهترين كار اين بود كه اين مردم را تا فردا صبح منتظر نگذارند،به همين علت بعضي روزنامهها تصميم گرفتند كه يك ويژهنامه منتشر كرده و سوالهاي مردم درباره حادثه را جواب دهند. بيشترين كلمات استفاده شده در تيتر همه 92 روزنامه، كلمات <ترور >( Terror) و <حمله> (Attack) بودند. كلمه ترور را ميتوان، در اشكال مختلف،در تيترهاي 22 از 97 روزنامه ديد. اين كلمه در اينجا ميتواند 2 معني داشته باشد. در زبان انگليسي، اين كلمه بر اثرات <حمله دشمن> مانند كشته شدن مردم،ايجاد ترس و وحشت در جامعه،صدمه به املاك و ساختمانها و غيره تاكيد ميكند. با اين حال يك جامعه ممكن است كه از داخل يا خارج خود جامعه،توسط يك يا چند انسان و يا براثر بلاياي طبيعي <ترور> شود. ولي در فرهنگ عاميانه از كلمه <ترور> فقط به معني كشتن انسانها به عمد، استفاده ميشود.
كلمه <حمله> (Attack ) برروي <افعال دشمن> تاكيد دارد و فقط يادآور جنگ است.
همانطور كه گفته شد، بهت زدگي و شگفتزدگي در تيتر اين روزنامهها موج ميزند. تيتر 41 روزنامه از 92 روزنامه مورد بررسي قرار گرفته يك كلمهاي بوده و يا عباراتي 2 كلمهاي هستند كه يك معني خاص دارند. قطعا اين تيترهاي يك كلمهاي جنبه اطلاعرساني ندارند و بر پايه منطق بنا نشدهاند. اين نوع تيترها فقط بيان كننده احساسات خبرنگاران آمريكايي درباره اتفاقاتي است كه روز قبل از آن افتاده بود. احساسترس،نفرت و شوكه شدن.(جدول 1)
همانطور كه ديده ميشود،نه تنها كلمات استفاده شده در بيشتر تيترها شبيه به هم هستند،بلكه بعضي از تيترها دقيقا مثل هم هستند. از روزنامههاي بالا، تيتر 5 روزنامه فقط كلمه <ترور> است و 9 روزنامه، تيترهايي انتخاب كردهاند كه هركدام به نحوي، به وحشتناك بودن روز قبل اشاره ميكند. برخلاف تيترهاي بالا كه بيشتر <احساسي> بوده و نشانگر عواطف روزنامهنگاران نسبت به اتفاقات 11 سپتامبر بودند، بعضي روزنامهها از تيترهايي استفاده كردند كه بيشتر جنبه اطلاعرساني داشتند. (جدول 2)
شباهت بين تيترهاي اين روزنامهها را نيز ميتوان به طور واضح ديد. تيتر 18 روزنامه از 92 روزنامه مورد بررسي يا نقل قول هستند و يا به نقل قولهاي بعضي افراد اشاره دارند. بعضي از اين نقلقولها مربوط به پيام رئيسجمهور آمريكا، جورج بوش، خطاب به ملت آمريكا در روز 11 سپتامبر است.(جدول 3)
تعدادي از نقل قولها مربوط به سخنراني رئيسجمهور آمريكا در سال 1941 است. فرانكلين روزولت در روز 8 دسامبر 1941 ، براي ملت آمريكا سخنراني كرده و روز هفت دسامبر را <روز ننگ> ناميد. به علت شباهت حملات 11 سپتامبر به حملات ژاپنيها به <خليج مرواريد> در 7 دسامبر، خبرنگاران آمريكايي، روز 11 سپتامبر را <روز ننگ جديد> ناميدهاند. (جدول 4)
كلمات <خداي من>، شايد بيشترين كلمات تكرار شده در روز 11 سپتامبر بوده باشند. هركسي كه صحنه برخورد هواپيماها را با ساختمانهاي مركز تجارت جهاني، ميديد، چه از دور و چه از نزديك، باخود ميگفت<خداي من، چه عظمتي.>!شايد به همين علت است كه 3 روزنامه از 92 روزنامه مورد بررسي، جمله <خداي من> را به عنوان تيتر اول خود انتخاب كردهاند.(جدول 5)
5 روزنامه از 92 روزنامه، تيتر خود را يك سوال قراردادهاند! اينها سوالاتي هستند كه هر فردي،بعد از ديدن تصاوير 11 سپتامبر،از خود پرسيده است. (جدول 6)
از جذابترين تيترها، بين اين 92 روزنامه تيترهايي بودند كه فقط تاريخ آن روز 111 سپتامبر) را ذكر كرده بودند. نويسندگان اين تيترها از همان روز ميدانستند كه روز 11 سپتامبر هيچوقت فراموش نخواهد شد.(جدول 7)
اعداد 9 و 11 در كنار هم كه قرار ميگيرند،يادآور <شومترين روز> آمريكا هستند. روزي پر از <وحشت> و <انزجار>،روزي <باورنكردني> تصاوير ضبط شده از وقايع 11 سپتامبر آنقدر تاثيرگذار هستند كه در كنار آنها معدود تصاوير پخش شده از جنگ افغانستان و عراق كمرنگ و بيمعني به نظر ميرسند. شايد براي همين است كه هربار تظاهرات ضد جنگ در آمريكا افزايش مييابد،دولتمردان آمريكايي براي فرونشاندن احساسات مردم نسبت به عراقيان و افغانيها، اتفاقات 11 سپتامبر را به ياد آنها ميآورند.
جدول های مربوط به این مطلب در سایت روزنامه اعتماد ملی نوشته نشده اند. برای دیدن جدول ها اینجا را کلیک کنید.
*آیا مشاهده نکردی که هر چه در آسمانها و در زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و درختان و جنبندگان و بسیار از آدمیان همه (با کمال شوق) به سجده ی خدا (و اطاعت او) مشغولند و بسیار از مردم هم ( در اثر کفر و عصیان) مستوجب عذاب حق شوند و هر که را خدا خوار و ذلیل گرداند دیگر کسی او را عزیز و گرامی نتواند کرد که البته خدای (مقتدر حکیم) به هر چه مشیت کامله اش تعلق گیرد خواهد کرد*
*سوره مبارکه حج* آیه 18*
((چند روز پیش، که به بهانه ی اولین نمایشگاه بین المللی دانشگاه ها ، مؤسسات و تجهیزات آموزشی به محل دائمی نمایشگاههای تهران رفته بودم، یک پلاکارد بزرگ دیدم که روی آن نوشته بودند: "مهدی جان، تولدت مبارک". نیم ساعت طول کشید تا منظور آن را بفهمم...))
